Gehienei «Carnestolendas» hitza ezezaguna egingo zaizue ziurrenik, eta ez zenuten bizitza osoan entzungo. Hala ere, duela hamarkada batzuk arte, Aiaraldea, Enkarterri eta inguruko inauterietako ospakizun tradizional bati buruzko ohiko hitza zen, besteak beste. «Carnestolendas» deiturikoak Garizumaren aurreko hiru egunak izaten dira. Garizuma, liturgia katolikoaren egutegian Errautsezko Asteazkenean hasi eta Ostegun Santuan amaitzen da. XVII. mendetik aurrera hitz hori Artziniegako udal artxiboan ageri da.

 

Gure zaharrenek kontatzen dute nola garai hartan eskolako haurrak etxez etxe saskiekin abesten joaten ziren eta, hau bai kontu bitxia, baita oilar beltz batekin ere. Eta segidako hau bezalako abestiak abesten zituzten:

Ya han venido las carnestolendas

señoras mujeres a lo que se estila

que los niños que andan a la escuela

recojan forrajes para su comida.

Si no saben lo que son forrajes

se lo explicaremos con gran armonía

longanizas, chorizos y huevos

y otras zaranjadas que en la casa había.

Este gallo escarbador de cebada y trigo ajeno

nos lo ha mandado matar la señora tabernera

porque escarba las cebollas y otras plantas de la huerta.

Y aquí has de morir traidor por los niños de la escuela

Edo honako hau bezalakoak:

Ya vienen las carnestolendas

señoras mujeres y lo que se estilan

los niños de la escuela

recogen forrajes para sus comidas

longanizas,chorizos y huevos

y otras muchas cosas que en la casa había.

Caminamos para Francia, de Francia para Toledo

en medio del camino el gallo se pone enfermo

este gallo tiene… que se nos viene muriendo…

Baita honelakoak ere:

Este Gallo escorbador de trigo cebada y avena

me lo ha mandado matar la señora tabernera.

Señor si usted va a cortar chorizo, no se corte usted los dedos

corte un poco más arriba, somos muchos compañeros….

 

Kantatu ondoren, fraideek prestatutako arroza oilaskoarekin jatera joaten ziren eskolara...

 

Artziniegako Udaletik iaz berreskuratu nahi izan genuen oilar beltz horren figura, abestien onerako protagonista, baina alderdi txar batekin, amaiera tragikoa izango zuelako... Enkarterrin eta Ezkerraldean, oilar beltz bat eramateko ohitura aurkitzen dugu, haurren koplen motibo nagusia. Azken ekintzak oilarra hiltzea eta askaria egitea izaten ziren beti, data haietako haragizko gosearen errepresioarekin lotutako analogia.

Gauzak horrela, iaz oilar beltz horren irudia berreskuratu nahi izan genuen gure Inauterietarako, eta artisau moduan egin genuen, "Carnesto" izenez bataiatu genuen figura atsegin bat gizartean aurkeztuz, azkenean Inauterietako Asteartean sutan erreta amaitu zuen oilar beltza. Aurten bultzada bat eman nahi izan diogu figura horri, guztion artean gurea bihurtzeko. Hori dela eta, aurten "Carnesto" berriro aurkeztuko da, baina errautsetatik berpiztuta, eta oraingoan geratzeko. Antzina bezala paseatuko dute, eta Inauterietako Asteartean erreketa ikusiko du, bai, baina ez berea, baizik eta neguaren amaierarekin batera atzean utzi nahi ditugun pentsamendu, gertaera eta beldurrena, norberak, idatziz, bertan erretzeko utziko dituenak. Suaren eta gure tradizioaren parte den oilar beltz horren inguruko azken ikuskizuna izango da.

 

Espero dugu programatutako ikuskizuna gustatzea, iraganeko gaitz guztiei agur esatea eta "Carnesto" ri ongi etorria ematea, ez baitu gure urdailean amaituko, horren ordez, hemendik aurrera gutako bat gehiago izango da.

Udalak hasiera batean onartu du Hirigune Historikoan trafikoa sartzea eta aparkatzea arautzen duen Ordenantzaren aldaketa. Gogoratu ez dela Ordenantza berria, baizik eta 2013tik bazegoela bat, baina haren aplikazioa -piboteen sistema- zaila izan dela hainbat arrazoirengatik. Orain, matrikulak irakurriz sarbidea kontrolatzeko sistema berriarekin sistema eta aplikazioa hobetuko dira.

 

Ez da berehala sartuko indarrean, oraindik lana dago aurretik, baina sistema berrirako lehen urratsa emango dugu. Sistema honek, sarbideak kontrolatzeko moduaz gain, berritasun bat du: Udalak izapidetuko ditu zehapenak, eta ez Eusko Jaurlaritzak. Hala ere, Ertzaintza izango da isun fisikoak jartzeko orduan eragile nagusia, eta, legeak ezartzen duenaren arabera, baita Udala bera izan daiteke salaketa jarriko duena edo edozein auzokide.

 

Onarpen honetara iritsi aurretik, Udalak informazio eta eztabaida aldi bat ireki zuen.

 

2025eko urriaren 1ean, Udalak Hirigune Historikoko oinezkoen gunea erregularizatzeko Ordenantza berriaren zirriborro-proposamena argitaratu zuen, eta hilabeteko epea eman zuen interesdunek proposamenak aurkez zitzaten. Hilabete horren ondoren, hainbat proposamen eta kontsulta jaso ziren, proposatutako zirriborroa hobetzeko.

 

Hurrengo urratsa merkatariekin bilera bat egitea izan zen, 2025eko azaroaren 20an, non bi aldeek elkarri entzun, eztabaidatu eta haien proposamenak jaso genituen.

 

Ondoren, 2025eko abenduaren 2an, herritarrei irekitako bilera baterako deia egin zen. Bertan, ordenantza-proposamena berriro eztabaidatu zen, ekarpenak jaso ziren eta kontsultak eta zalantzak erantzun ziren.

 

Jasotako guztiarekin proposamena osatu zen, eta 15:30etik aurrera baimenduta ez dauden ibilgailuei Hirigune Historikorako sarbidea ixteari buruzko eztabaidari dagokionez, merkatariei entzutea erabaki zen, eta ordutegi horretan 15:30etatik 19:00etara 30 minutuko "leiho bat irekitzea" proposatu zen, baimendu gabeko edozein ibilgailu Hirigunera sar dadin erosketak edo izapideak in situ egiteko, egunean behin. Horrela, baimena ez duten ibilgailuak dituzten bezeroek arratsaldeko ordutegi horretan erosketak edo kudeaketak egin ahal izateko saltokiek egindako eskaerari erantzuten genion, sartu eta irten arteko ordu erdiko gehieneko denborarekin, eta inolako arrazoirik gabe ibilgailuak sartzea saihestuz edo baimendu gabeko ibilgailuak ordu luzez aparkatzea ekidituz, espaloiak kasu. Eta hala jakinarazi genion AEMEri, arratsaldeko ordutegian erosteko premia horri irtenbidea ematen zitzaiola ulertuta. Eta hala uste dugu.

 

Ordenantza baten aurrean gaude, eta ziur gaude Hirigunean ibilgailuen zirkulazio handia gutxituko duela, Herrigunean ez ezik udalerri osoan ere aparkaleku txarra saihesten saiatuko dela, oinezkoek ibilgailuarekiko duten lehentasunaren alde egiten jarraituko duela, arrakasta izan duten beste esperientzia batzuetan bezala, eta denborak aurrera egin ahala hobetuko den Ordenantza izango dela, beharrezkoa bada.

 

Udaletik gonbidapen bat egiten diegu herritarrei ordenantza irakur dezaten. Ordenantza Udalean eta bere web orrian dago eskuragarri, eta esan nahi diegu zalantzak edo iruzkinak dituen edonoren eskura gaudela Helbide elektroniko hau spam roboten kontra babestuta dago. JavaScript aktibatuta eduki behar duzu hau ikusteko. helbide elektronikora edo modu pertsonalizatuan helarazteko.